Rezerwat przyrody „Koszatka”.

Rezerwat przyrody Koszatka
Rok utworzenia: 2025 r.
Powierzchnia: 138,72 ha
Powierzchnia otuliny: 1022,23 ha
Rodzaj: faunistyczny
Położenie administracyjne: powiat opolski i kluczborski, gmina Murów i Kluczbork
Nadleśnictwo: Kluczbork i Turawa
Rezerwat przyrody „Koszatka” wziął swoją nazwę od gatunku koszatki leśnej Dryomys nitedula należącej do popielicowatych. Za rezerwat przyrody uznano dwie powierzchnie, które zasiedlone są przez liczną populację tego gatunku: jedna niedaleko miejscowości Radomierowice, a druga niedaleko miejscowości Nowa Bogacica.

Celem ochrony przyrody w tym rezerwacie jest zachowanie populacji koszatki leśnej Dryomys nitedula i siedliska tego gatunku. Wokół rezerwatu wyznaczono otulinę, obejmującą teren pomiędzy dwiema, opisanymi powyżej powierzchniami, o długości ok. 8 km i szerokości ok. 0,5-1,3 km.

W województwie opolskim ostatnie stwierdzenia tego gatunku pochodziły z początku XX wieku i przez długi czas występowanie koszatki nie było potwierdzone. Gatunek ten jest bardzo wrażliwy na zmiany środowiskowe związane ze zmianą strukturalną i wiekową drzewostanu. W tym m.in. z przerwaniem ciągłości korytarzy migracyjnych poprzez obniżenie zwartości drzewostanu i powstaniu luk w koronach drzew. W 2020 r. podczas badań obejmujących inwentaryzację przyrodniczą popielicowatych na obszarze Stobrawskiego Parku Krajobrazowego (Hebda G, Cielniak M.), a potem w 2024 r., na zlecenie RDOŚ w Opolu badań dotyczących oceny populacji koszatki leśnej Dryomys nitedula (na terenie projektowanego
rezerwatu przyrody „Radomierowice” i projektowanego rezerwatu przyrody „Nowa Bogacica” wraz z montażem skrzynek rozrodczych w celach monitoringowych przez Instytut Biologii Uniwersytetu Opolskiego G.Hebda), prowadzono wielokrotne obserwacje osobników koszatki. Potwierdziły one ich stałe miejsce występowania i wykorzystywania bogatej bazy żywieniowej drzewostanów wokół miejscowości: Radomierowice i Nowa Bogacica. Oceniono, że populacja na tych powierzchniach wynosi ok. 40 osobników i jest to obecnie największa stwierdzona populacją tego gatunku w Polsce. 

W części rezerwatu obok Nowej Bogacicy, w drzewostanie dominuje buk zwyczajny. Natomiast w wydzielinach na północ od rzeki Borkówki udział buka spada na rzecz występowania sosny zwyczajnej, która osiąga tutaj wiek od 82-122 lat i grabu pospolitego, a także pojawiającego się podszytu z gatunkami jarzębu pospolitego, grabu zwyczajnego i olszy czarnej. Pozostałe gatunki z punktu widzenia bazy żywieniowej dla koszatki leśnej to dąb sp., który miejscami osiąga wiek 122 lat. Zróżnicowana struktura wiekowa drzewostanu i podszytu w rezerwacie, a także różnorodność gatunkowa zapewniają stabilną bazę żywieniową dla pilchowatych przez cały okres wegetacyjny. W szczególności, że drzewostan bukowy w tym miejscu w dużej mierze osiągnął już dojrzałość do wydawania owoców (średnia jego wieku przekracza 60 lat). Natomiast pozostałe gatunki jak grab i dąb, szczególnie w latach nienasiennych buka wzbogacają bazę pokarmową koszatki.

W części rezerwatu niedaleko miejscowości Radomierowice występuje starodrzew i od kilku lat obserwuje się w okresie lęgowym, terytorialne sóweczki Glaucidium passerinum, które posiadają obecnie w województwie mniej niż 10 stanowisk. Występują tutaj również inne gatunki ptaków wskaźnikowych dla dojrzałych lasów: dzięcioły średnie Dendrocoptes medius i dzięcioły czarne Dryocopus martius. Drzewostany tutaj są zachowane w stanie zbliżonym do naturalnego, o rozbudowanej piętrowości, wielogatunkowe i wielowiekowe, z dominującymi starodrzewami sosnowymi z obfitością wielopostaciowego tzw. martwego drewna. Pośród innych walorów przyrodniczych rezerwatu wymienić należy także występującego miejscami obficie widłaka jałowcowatego Lycopodium annotinum umieszczonego na Polskiej Czerwona Liście roślin i grzybów (2006r.) w kategorii NT (bliski zagrożenia) oraz zagrożone gatunki grzybów: smoluchę świerkową Ischnoderma benzoinum (ma status V – gatunek narażony na wymarcie), buławkę rurkowatą Typhula fistulosa (R – rzadki, potencjalnie zagrożony wymarciem), lakownicę lśniącą Ganoderma lucidum (R –rzadki- gatunek potencjalnie zagrożony).

Na terenie rezerwatu obowiązują zakazy określone w art. 15 ustawy o ochronie przyrody (w tym m.in. zakaz poruszania się poza wytyczonymi szlakami czy zakłócania ciszy).

Czy wiesz, że…?
…koszatka leśna należy do pilchowatych, które hibernują w dziuplach lub w korzeniach drzew od późnej jesieni do wiosny, a czasem zapadają w krótki sen tzw. torpor (odrętwienie dobowe) w ciągu lata, gdy warunki pogodowe są bardzo niekorzystne. Koszatki to zwierzęta nocne, które
potrafią bardzo szybko poruszać się w koronach drzew i wspinać się pionowo po gładkiej korze buku, dzięki zgrubieniom (tzw. modzelom) na spodniej stronie tylnych łap, które zwiększają przyczepność do kory drzew oraz zręcznym przednim kończynom.