#BiodiversityDay Cieszynianka wiosenna i turzyca zgrzebłowata
W południowej części województwa opolskiego przy granicy z Republiką Czeską znajduje się rezerwat Rozumice. Jest to również obszar Natura 2000 Rozumicki Las PLH160018. Rośnie tam wyjątkowa roślina – cieszynianka wiosenna. Jest to jedno z niewielu stanowisk cieszynianki w województwie opolskim i jedyne objęte ochroną w postaci rezerwatu przyrody. Roślina ta objęta jest ochroną ścisłą i widnieje na Polskiej Czerwonej Liście paprotników i roślin kwiatowych (Kaźmierczakowa R. Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.; Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016 r.), jako gatunek narażony na wyginięcie występujący na izolowanych stanowiskach. Rośnie w południowej Polsce, we wschodniej części Sudetów i w Beskidach Śląskim i Żywieckim. Cieszynianka ma dużo drobnych żółtych kwiatów skupionych w kuliste kwiatostany. Są otoczone zielonymi liśćmi, które przypominają płatki korony. Kwitnie w marcu i kwietniu.
W rezerwacie dwa główne płaty cieszynianki są ogrodzone a pozostała populacja występuje pomiędzy nimi w rozproszeniu. Ogrodzenie chroni przed zgryzaniem przez zwierzynę. Co roku wiosną przeprowadzany jest monitoring cieszynianki, podczas którego liczone są wszystkie osobniki oraz określa się ich położenie odbiornikiem GPS.
Latem sprawdza się występowanie turzycy zgrzebłowatej i niecierpka drobnokwiatowego. Turzyca rośnie głównie w południowej Polsce, w Karpatach i na Pogórzu. Jest to jedyne jej stanowisko na Opolszczyźnie. W 2018 r. znaleziono 198 zwartych kęp.
Natomiast niecierpek jest gatunkiem obcym (pochodzi z Azji) i ekspansywnym, czyli jest wytrzymały na różne warunki siedliska, szybko się rozwija i rozmnaża. Może rosnąć łanowo, a przez to zabiera miejsce innym roślinom. Jego całkowite usunięcie jest często niezwykle trudne ze względu na wyjątkową skuteczność w rozsiewaniu się.
Utworzenie rezerwatu spowodowało wzmocnienie ochrony cieszynianki i turzycy poprzez ochronę ich siedlisk a tym samym można powiedzieć, że przyczyniło się do zwiększenia różnorodności biologicznej. Coroczny monitoring pomaga regularnie kontrolować ich populacje i reagować, gdyby pojawiły się zagrożenia. Dzięki takim działaniom utrzymujemy stanowiska cennych gatunków.
Autor tekstu Katarzyna Piekielska
Bibliografia:
Kaźmierczakowa R. Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.; Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016 r. Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cieszynianka_wiosenna - stan na 20.05.2026 r.
https://atlas-roslin.pl/pelna/gatunki/Hacquetia_epipactis.htm - stan na 20.05.2026 r.
https://atlas-roslin.pl/pelna/gatunki/Carex_strigosa.htm - stan na 20.05.2026 r.