Śląsk Rośnie Zielono
licznik gości 231735

Góry Opawskie – PL

Nazwa i kod obszaru: Góry Opawskie PLH160007

Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty od 2011 r.

Powierzchnia:5 583,3 ha

Położenie administracyjne: powiat głubczycki – gmina Głubczyce; powiat nyski – gmina Głuchołazy; powiat prudnicki – gminy Lubrza, Prudnik.

Minóg strumieniowy

Obszar obejmuje najdalej na wschód wysuniętą część Sudetów zapadając się w obniżenie Bramy Morawskiej. W krajobrazie dominuje najwyższy szczyt pasma – Biskupia Kopa o wysokości 889 m n.p.m. Skały tworzą lokalnie strome zespoły i urwiska, a masywy są poprzecinane głębokimi dolinami rzecznymi. Od południa obszar graniczy z Republiką Czeską i sąsiaduje z obszarami sieci Natura 2000 – Jeseniky oraz Zlate Hory – Cerne Jezero. Obszar ostoi pokrywają głównie lasy – przede wszystkim buczyny, świerczyny i kwaśne dąbrowy, w mniejszym stopniu trwałe użytki zielone. Obszar pełni ważną funkcję turystyczną w regionie. Wyraźnie w ostatnich latach wzrasta gospodarcze i turystyczne zagospodarowanie terenu. Wyjątkowo cenne przyrodniczo fragmenty ostoi to rezerwaty przyrody: „Cicha Dolina”, „Las Bukowy”, „Nad Białką”, „Olszak”. Obszar stanowi mozaikę siedlisk leśnych i łąkowych, jest także istotnym miejscem występowania w Sudetach podkowca małego i kumaka górskiego.

 

Górskie bory świerkowe

Siedliska przyrodnicze:

3260 Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis

6430 Ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium)

6510 Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris)

7230 Górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk

8220 Ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii

9110 Kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion)

9170 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)

9180 Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani)

9190 Pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum)

91E0 Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion)

9410 Górskie bory świerkowe (Piceion abietis)

Ssaki:

1303Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros

1324 Nocek duży Myotis myotis

Płazy:

1193 Kumak górski Bombina variegata

Ryby:

1096 Minóg strumieniowy Lampetra planeri

Bezkręgowce:

1059 Modraszek telejus Maculinea teleius

1060 Czerwończyk nieparek Lycaena dispar

1061 Modraszek nausitous Maculinea nausithous

Rośliny:

1381 Widłoząb zielony Dicranum viride

 

Opis przedmiotów ochrony

Kumak górski

Siedliska leśne stanowią pod względem powierzchni najliczniej reprezentowane zbiorowiska na terenie tego obszaru Natura 2000. Wśród nich dominują kwaśne dąbrowy, przede wszystkim w podtypie podgórskiej dąbrowy acydofilnej. Drugim zbiorowiskiem zaliczanym do kwaśnych dąbrów jest wilgotna dąbrowa acydofilna. Siedlisko jest stosunkowo dobrze zachowane i stanowi spory procentowy udział tego zbiorowiska na terenie Polski. Nieco mniejszą powierzchnię w obszarze zajmują kwaśne buczyny. Zbudowane głównie z buka zwyczajnego z niewielkimi domieszkami jodły pospolitej, świerka oraz jawora. Lasy te znajdują się w stosunkowo dobrej kondycji, w niektórych płatach osiągając najwyższe oceny stanu zachowania. W niżej położonych częściach obszaru przeważają drzewostany grądowe. Podczas prac terenowych na szczycie Biskupiej Kopy zostało zinwentaryzowane nowe siedlisko – górskie bory świerkowe. Zbiorowisko buduje drzewostan świerkowy o dobrze wykształconej strukturze pionowej i bogatym runie, w którym występuje wiele gatunków typowych dla naturalnych górskich świerczyn, np. trzcinnik owłosiony, czy przytulia hercyńska. Zbiorowiska leśne są miejscem występowania wielu rzadkich gatunków roślin, m.in. storczyków: kukułki Fuchsa, podkolana białego i zielonawego, buławnika mieczolistnego oraz krytycznie zagrożonych wymarciem na Opolszczyźnie: storczyka męskiego i kukułki bzowej.

Zagrożeniami, które dotyczą siedlisk leśnych w obszarze są głównie: juwenalizacja oraz przekształcenie struktury wiekowej i gatunkowej drzewostanów, zaburzanie struktury i składu gatunkowego runa, niedostateczna ilość martwego drewna, co skutkuje brakiem siedlisk dla organizmów saproksylicznych, jak również potencjalnie możliwość przekształceń siedliska przez odwodnienia i niedobór wilgoci w siedlisku.

Interesującym siedliskiem w obszarze jest zbiorowisko 8220 ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelli. Położone jest ono na skałach krzemianowych obojętnych lub kwaśnych z dużym udziałem paproci i mszaków.W ostoi znaleźć je można na naturalnych stanowiskach w okolicy Jarnołtówka i Głuchołaz, a także w Pokrzywnej na skałach odsłoniętych podczas budowy drogi. Głównym zagrożeniem dla tego siedliska jest sukcesja drzew i krzewów, która może doprowadzić do zacienienia, a przez to pogorszenia stanu zachowania siedliska.

Nowym przedmiotem ochrony w obszarze jest widłoząb zielony Dicranum viride. Chociaż powierzchnia zajmowana przez ten gatunek mchu jest niewielka, zidentyfikowane stanowisko jest na pewno istotne dla krajowych zasobów gatunku.

Siedliska nieleśne reprezentowane są w obszarze przez stosunkowo małe powierzchnie niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris). Płaty siedliska znajdują się w okolicach Jarnołtówka. Obecnie ich stan nie jest najlepszy, dlatego też wymagają podjęcia działań ochronnych. Zidentyfikowane zagrożenia wiążą się przede wszystkim ze zmianą lub zaniechaniem gospodarki rolnej (głównie wypasu i koszenia) oraz przeznaczania ich na inne funkcje.

Góry Opawskie to również ważne miejsce występowania zwierząt (kolonie rozrodcze i zimujące podkowca małego). Zimującym w sztolniach gór nietoperzom zagrażają przede wszystkim ludzie poprzez płoszenie lub celowe chwytanie osobników. Nietoperze w koloniach letnich narażone są na pogorszenie warunków bytowania poprzez oświetlanie lub zamykanie wlotów do schronień (np. strychów) czy przeprowadzanie remontów w okresach ich rozrodu. Aby zapewnić optymalną ochronę podkowca małego i nocka dużego w tej części Sudetów, należy w przyszłości dołączyć zidentyfikowane stanowiska gatunków w granice obszaru Natura 2000.

W ramach prac nad projektem planu zadań ochronnych zinwentaryzowano również istotne stanowiska kumaka górskiego. Gatunek niezbyt licznie rozpowszechniony w Sudetach, tu występuje w dość dużych skupiskach. Jest on zagrożony przez zagospodarowanie jego dotychczasowych siedlisk na cele związane z eksploatacją złóż kruszyw oraz wkraczającą zabudowę mieszkaniową.

Spośród licznych gatunków motyli występujących na terenie obszaru największe znaczenie odgrywają modraszki: telejus i nausitous. Ich występowanie jest uzależnione od obecności rośliny żywicielskiej – krwiściągu lekarskiego oraz odpowiedniego gatunku mrówki, których larwami i jajami odżywiają się gąsienice obu gatunków. Motyle znalazły swe siedliska na łąkach świeżych, w największych koncentracjach w okolicach zbiornika retencyjnego w Jarnołtówku. Zależne od łąk gatunki mogą być zagrożone przez sukcesję drzew i krzewów oraz gatunków inwazyjnych – szczególnie rdestowca ostrokończystego, na skutek zaniechania działalności rolniczej (koszenia, pasterstwa).

 

Dla ciekawych:

…. na terenie obszaru Natura 2000 Góry Opawskie znajduje się najwyższe wzniesienie województwa opolskiego – Biskupia Kopa (890 m n.p.m.) Jest to jednocześnie najwyższe wzniesienie polskiej części Gór Opawskich
a przez jej grzbiet przebiega granica polsko-czeska.