Śląsk Rośnie Zielono
licznik gości 231780

Staw Nowokuźnicki

Rok utworzenia: 1957
Powierzchnia: 28,91 ha
Rodzaj: florystyczny
Położenie administracyjne: powiat opolski, gmina Prószków,
Położenie geograficzne: N 50° 35’ 55,89”; E 17° 51’ 36,80”

Rezerwat zlokalizowany jest w miejscowości Nowa Kuźnia, na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Bory Niemodlińskie”. Celem jego ochrony jest zachowanie ze względów naukowych stanowiska rzadkich roślin wodnych, a w szczególności gatunku orzecha wodnego Trapa natans, oraz dla ochrony ptactwa.

Flora rezerwatu „Staw Nowokuźnicki” była źródłem zainteresowania badaczy już od końca XIX w. Pierwsze opracowania i notatki florystyczne z tego terenu wykonali badacze niemieccy. Obecnie, wśród istniejących rezerwatów na terenie województwa, jest to jeden z dwóch obiektów chroniących florę i faunę związaną z siedliskami wodnymi i bagiennymi. Na terenie tego rezerwatu znajduje się stanowisko kotewki orzecha wodnego, którego populacja jest tutaj jedną z najliczniejszych na Śląsku. W sposób szczególny podkreśla to znaczenie rezerwatu w obliczu wymierania tego gatunku na całym obszarze swego występowania.

Ogólna liczba gatunków roślin dotychczas stwierdzonych na terenie rezerwatu liczy 323. Ścisłą ochroną gatunkową objęte są cztery z nich: kotewka orzech wodny, grzybienie białe, grążel żółty, salwinia pływająca, natomiast częściową trzy: porzeczka czarna, kruszyna pospolita, bobrek trójlistkowy. Na terenie rezerwatu rosną także gatunki zagrożone w skali kraju i województwa, jak np. zachylnik błotny, narecznica grzebieniasta, jaskier wielki, siedmiopalecznik błotny. Przedmiotem ochrony w rezerwacie jest także ptactwo. Awifauna lęgowa liczy 44 gatunki. Wśród ciekawszych należy wymienić cyrankę, głowienkę, błotniaka stawowego, wodnika, łyskę, remiza i turkawkę.

We wschodniej części rezerwatu zlokalizowana jest ścieżka edukacyjna, wyposażona w tablice edukacyjne, platformy widokowe oraz ławy.

Czy wiesz, że…?

Kotewka orzech wodny wytwarza jadalne i bardzo smaczne orzechy. Owoc zawiera dużo skrobi, która była użytkowana przez naszych przodków. Od średniowiecza do XVIII wieku kotewkę uprawiano w Europie (nadal jest uprawiana w Chinach i Indiach). Orzechy sprzedawano na targach i zjadano na surowo bądź po ugotowaniu w słonej wodzie. Z mączystych owoców po zmieleniu na mąkę wypiekano placki, a w dworach ciastka, ze skorupek orzechów robiono ozdoby. W średniowieczu kolczaste owoce wykorzystywano również jako zabezpieczenie obejścia przed złodziejami – rozsypywano je we wsiach pod oknami. Obecnie gatunek ten jest zagrożony wymarciem na skutek regulacji rzek, wypłycania i zarastania starorzeczy, skażenia chemicznego wód oraz gospodarki rybackiej. W Polsce osiąga on północną granicę zasięgu i jest rośliną bardzo rzadko spotykaną. Zasiedla stojące lub wolno płynące wody, które w lecie są silnie nagrzane (m.in. eutroficzne starorzecza i stawy rybne).  Nazwa rośliny związana jest z występowaniem na orzechach hakowatych wyrostków, które umożliwiają przyczepianie i rozprzestrzenianie się gatunku. Orzech przypomina dzięki temu czteroramienną kotwicę (łac. Calcitrapa).